Belastingvrij schenken in Vlaanderen: hoe werkt de 5-jaarregel?

Kunt u in Vlaanderen belastingvrij schenken?

Ja, maar niet zonder voorwaarde. Er bestaat in Vlaanderen geen vrij bedrag dat u elk jaar zonder belasting mag schenken. Wat wel kan: geld of andere roerende goederen schenken via een handgift (u overhandigt het goed) of een bankgift (u schrijft geld over met de bedoeling te schenken). Zolang u die schenking niet laat registreren, is er geen schenkbelasting verschuldigd.

Het risico zit in de zogenaamde verdachte periode. Overlijdt de schenker kort na de gift, dan wordt het geschonken bedrag toch meegeteld voor de erfbelasting, en die is meestal duurder. U kiest dus tussen nu een vast, laag tarief betalen voor zekerheid, of nu niets betalen en het risico dragen.

Voor vastgoed in België bestaat die keuze niet. Een woning, appartement of bouwgrond in België schenkt u altijd bij de notaris, de akte wordt geregistreerd en de begiftigde betaalt schenkbelasting.

• Handgift of bankgift zonder registratie: nu geen schenkbelasting, wel risico op erfbelasting als de schenker binnen de termijn overlijdt.
• Geregistreerde schenking van roerende goederen: 3% of 7%, daarna geen erfbelasting meer op dat bedrag.
• Schenking van vastgoed: altijd via de notaris, met een progressief tarief.

Bronnen: Vlaanderen.be: Registratie schenking · Vlaanderen.be: Tarief voor de schenking van roerende goederen

Wat is de 5-jaarregel of verdachte periode?

De Vlaamse Codex Fiscaliteit (art. 2.7.1.0.5) bepaalt dat goederen waarover de overledene kosteloos beschikte in de vijf jaar vóór zijn overlijden, geacht worden nog in zijn nalatenschap te zitten. Dat geldt niet als op de schenking schenkbelasting werd betaald. Wie de gift kreeg, wordt dan behandeld alsof hij het bedrag via testament erfde, en betaalt erfbelasting tegen het progressieve tarief.

De termijn van vijf jaar geldt voor schenkingen vanaf 1 januari 2025. Voor een niet-geregistreerde gift van vóór die datum blijft de oude termijn van drie jaar gelden. Een bankgift van 20 december 2024 is dus na drie jaar veilig, een bankgift van 20 december 2025 pas na vijf jaar.

Voor aandelen of activa van een familiebedrijf die zonder registratie worden geschonken, is de termijn zeven jaar. Een familiebedrijf schenkt u daarom beter via de notaris, met de vrijstelling die daarvoor bestaat.

Bronnen: Vlaamse Codex Fiscaliteit (art. 2.7.1.0.5, 2.7.4.1.1 en 2.8.4.1.1) · Vlaanderen.be: Registratie schenking · Notaris.be: Roerende schenkingen (hand- en bankgift)

Hoeveel schenkbelasting betaalt u bij registratie?

De begiftigde betaalt de schenkbelasting. Voor roerende goederen, zoals geld, aandelen of een wagen, gelden twee vlakke tarieven: 3% in rechte lijn en tussen partners, 7% voor alle andere personen. Rechte lijn betekent dat de een van de ander afstamt, zoals ouder en kind of grootouder en kleinkind. Als partner geldt de echtgenoot, de wettelijk samenwonende en de feitelijk samenwonende die op de dag van de schenking al minstens één jaar onafgebroken samenwoont.

Voor onroerende goederen geldt een progressief tarief per schijf, voor akten verleden vanaf 1 juli 2015. Schenkt dezelfde schenker binnen drie jaar opnieuw vastgoed aan dezelfde begiftigde, dan wordt de eerste schenking bij de tweede opgeteld voor het tarief. Voor bepaalde gebouwen bestaan daarnaast verlaagde tarieven met eigen voorwaarden.

Overlijdt de schenker binnen drie jaar na een geregistreerde schenking van vastgoed, dan betaalt u op dat goed geen erfbelasting meer. Het goed moet wel in de aangifte van nalatenschap, en de waarde ervan kan de erfbelasting op de rest van de nalatenschap verhogen.

Bronnen: Vlaanderen.be: Tarief voor de schenking van roerende goederen · Vlaanderen.be: Algemeen tarief voor de schenking van onroerende goederen · Vlaanderen.be: Registratie schenking · Vlaamse Codex Fiscaliteit (art. 2.7.1.0.5, 2.7.4.1.1 en 2.8.4.1.1)

Hoe legt u een handgift of bankgift vast?

Het Burgerlijk Wetboek schrijft voor een schenkingsakte een notaris voor (art. 4.158 BW). Een handgift en een bankgift zijn een uitzondering: ze komen geldig tot stand door de overhandiging of de overschrijving. Bij een bankgift moet wel blijken dat u wilde schenken.

Omdat er geen akte is, is bewijs belangrijk. Veel mensen ondertekenen samen een onderhands document, in de praktijk vaak een schenkingspact genoemd. Daaruit moet blijken dat de schenker schenkt en de begiftigde aanvaardt, welke waarde de schenking heeft en op welke datum ze gebeurt. Wordt zo'n document ter registratie aangeboden, dan is schenkbelasting verschuldigd. Zolang dat niet gebeurt, blijft de schenking ongeregistreerd en geldt de verdachte periode.

Een onderhands geschrift dat een eerder gedane schenking bewijst, kan later alsnog geregistreerd worden. Dan betaalt de begiftigde 3% of 7% en valt het bedrag niet meer onder de erfbelasting. Dat helpt alleen als u het document ter registratie aanbiedt terwijl de schenker nog leeft. Registratie geeft ook bewijs tegenover familie en tegenover de belastingcontroleur die vraagt hoe u een grote aankoop financierde.

Bronnen: Vlaanderen.be: Registratie schenking · Notaris.be: Roerende schenkingen (hand- en bankgift) · Justel: Burgerlijk Wetboek, Boek 4 (art. 4.83, 4.90, 4.145, 4.158, 4.249, 4.254) · Vlaamse Codex Fiscaliteit (art. 2.7.1.0.5, 2.7.4.1.1 en 2.8.4.1.1)

Wat betekent een schenking later voor de erfenis?

Belasting en erfrecht zijn twee aparte zaken. Een schenking aan een kind of kleinkind is volgens het Burgerlijk Wetboek in principe een voorschot op de erfenis: bij het overlijden moet het kind de schenking inbrengen, zodat de kinderen gelijk behandeld worden (art. 4.83 BW). Wilt u dat de schenking een extraatje bovenop het erfdeel is, dan moet dat met zekerheid blijken, bijvoorbeeld door te schenken buiten erfdeel. Schenkingen aan de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende worden niet ingebracht.

Ingebracht wordt in waarde: de waarde op de dag van de schenking, geïndexeerd tot de dag van het overlijden (art. 4.90 BW). Daarnaast hebben kinderen samen recht op de helft van de nalatenschap, het voorbehouden erfdeel, ongeacht hun aantal (art. 4.145 BW). Voor die berekening worden schenkingen fictief bij de nalatenschap geteld. Gaan uw giften samen boven het beschikbare deel (de helft waarover u vrij mag beschikken), dan kunnen de kinderen inkorting vragen.

Wie de verhoudingen tussen de kinderen vooraf wil vastleggen, kan met alle kinderen een globale erfovereenkomst sluiten. Die gebeurt verplicht bij notariële akte (art. 4.249 en 4.254 BW).

Bronnen: Justel: Burgerlijk Wetboek, Boek 4 (art. 4.83, 4.90, 4.145, 4.158, 4.249, 4.254)

Rekenvoorbeeld: registreren of niet?

Stel: An is weduwe, woont in Gent en heeft twee kinderen, Tom en Lies. Op 2 maart 2026 schrijft ze 60.000 euro over naar Tom als bankgift. Neem voor de eenvoud aan dat Tom later, na de verdeling, 200.000 euro aan roerende goederen erft, zonder schulden of andere giften. In rechte lijn is het tarief van de erfbelasting op het roerende deel 3% tot 50.000 euro, 9% tot 250.000 euro en 27% daarboven.

• An laat de bankgift registreren: Tom betaalt 3% op 60.000 euro, dus 1.800 euro schenkbelasting. Ook als An binnen vijf jaar overlijdt, komt er op die 60.000 euro geen erfbelasting meer.
• An registreert niet en overlijdt meer dan vijf jaar na de gift: geen schenkbelasting en geen erfbelasting op de gift.
• An registreert niet en overlijdt in 2029: de 60.000 euro telt mee in Toms roerende deel, dat stijgt van 200.000 naar 260.000 euro. De erfbelasting op dat deel stijgt van 15.000 euro (1.500 + 13.500) naar 22.200 euro (1.500 + 18.000 + 2.700). Dat is 7.200 euro extra, vier keer zoveel als de schenkbelasting.

Bronnen: Vlaanderen.be: Tarief voor de schenking van roerende goederen · Vlaamse Codex Fiscaliteit (art. 2.7.1.0.5, 2.7.4.1.1 en 2.8.4.1.1)

Wanneer schakelt u best een notaris of adviseur in?

Voor een eenvoudige bankgift aan een kind hebt u geen notaris nodig. In deze gevallen is advies wel verstandig:

• U schenkt vastgoed: dat kan alleen via de notaris.
• De schenker is ouder of ziek: een geregistreerde schenking (bij de notaris of via een geregistreerd onderhands stuk) valt niet meer onder de erfbelasting, ook niet bij overlijden binnen vijf jaar.
• U wilt schenken buiten erfdeel, een kind bewust meer geven of de kinderen gelijk houden via een globale erfovereenkomst.
• U schenkt aandelen of een familiebedrijf: daarvoor gelden een eigen vrijstelling en strikte voorwaarden.
• Er wonen familieleden in het buitenland, of er is al onenigheid in de familie: dan kan ook een advocaat nodig zijn.

Bronnen: Vlaanderen.be: Algemeen tarief voor de schenking van onroerende goederen · Notaris.be: Roerende schenkingen (hand- en bankgift) · Vlaamse Codex Fiscaliteit (art. 2.7.1.0.5, 2.7.4.1.1 en 2.8.4.1.1) · Justel: Burgerlijk Wetboek, Boek 4 (art. 4.83, 4.90, 4.145, 4.158, 4.249, 4.254)

Veelgestelde vragen