Zorgvolmacht opmaken: wat regelt u, wat kost het en hoe registreert u?

Wat is een zorgvolmacht?

Een zorgvolmacht is een schriftelijke volmacht waarmee u, zolang u nog helder van geest bent, één of meer vertrouwenspersonen aanduidt om in uw naam op te treden. De wet spreekt van een lastgeving voor buitengerechtelijke bescherming: bescherming zonder dat een rechter een bewindvoerder moet aanstellen. De regels staan in de artikelen 489 tot 490/2 van het oud Burgerlijk Wetboek. Volgens de geconsolideerde tekst op Justel gelden die artikelen nog.

U bent de lastgever. De persoon die u aanduidt, is de lasthebber. U kiest zelf wanneer de volmacht begint: meteen, of pas wanneer u wilsonbekwaam wordt. Wilsonbekwaam betekent dat u door uw gezondheid uw belangen niet meer zelf behoorlijk kunt behartigen. Sinds 1 maart 2019 kan een zorgvolmacht naast uw goederen ook zaken over uw persoon regelen.

Het verschil met een gewone volmacht is belangrijk. Een gewone algemene volmacht eindigt in principe zodra u wilsonbekwaam wordt (art. 2003 oud BW). Een geregistreerde zorgvolmacht loopt dan net door.

Bronnen: Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek I (art. 488/1 tot 490/2) · Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek III (lastgeving, art. 1988 en 2003) · notaris.be: De zorgvolmacht (ereloon en kosten 2026)

Wat is een zorgvolmacht niet?

Een zorgvolmacht gaat over beslissingen in uw plaats: rekeningen betalen, beleggen, een woning verkopen, een woonzorgcentrum kiezen. Ze is geen document over uw medische behandeling aan het levenseinde. Daarvoor bestaan aparte voorafgaande wilsverklaringen.

• Voorafgaande wilsverklaring euthanasie: geldt alleen voor een onomkeerbare coma. Twee getuigen tekenen mee. Sinds 2 april 2020 is ze onbeperkt geldig en u kunt ze kosteloos bij uw gemeente laten registreren.
• Voorafgaande negatieve wilsverklaring: hierin weigert u vooraf bepaalde onderzoeken of behandelingen. Die kunt u niet bij de gemeente registreren.
• Levenstestament: dat is geen term uit het Belgische Burgerlijk Wetboek. Wie het woord gebruikt, bedoelt meestal een zorgvolmacht, wilsverklaringen of beide. Kijk dus wat er echt in het document staat.
• Testament: wat er na uw overlijden met uw bezit gebeurt, regelt u in een testament. Een zorgvolmacht eindigt bij uw overlijden, en een lasthebber kan geen testament voor u maken.

Bronnen: notaris.be: Voorafgaande wilsverklaringen invullen · notaris.be: brochure De zorgvolmacht (pdf) · Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek I (art. 488/1 tot 490/2)

Moet u naar de notaris, en wat kost dat?

Een zorgvolmacht moet schriftelijk zijn. U kunt ze onderhands opstellen, dus als een document dat u zelf schrijft en ondertekent, of bij de notaris laten opmaken. Een notariële akte is verplicht als de volmacht moet dienen voor een toekomstige schenking of voor de verkoop van een onroerend goed, zoals uw woning. Ook in andere gevallen raden de notarissen een akte aan: de notaris gaat na of u bekwaam bent, helpt bij de formulering en een akte is moeilijker te betwisten.

Bij de notaris geldt sinds 1 januari 2026 een vast ereloon. De bedragen hieronder komen van notaris.be. Daarbovenop rekent elk kantoor administratieve kosten aan. Vraag vooraf een volledige kostenraming.

Kiest u voor een onderhandse volmacht, dan betaalt u geen notaris, maar draagt u zelf het risico op onduidelijke formuleringen. Voor een schenking of de verkoop van vastgoed volstaat ze niet.

Bronnen: notaris.be: De zorgvolmacht (ereloon en kosten 2026) · notaris.be: brochure De zorgvolmacht (pdf)

Hoe registreert u een zorgvolmacht?

Zonder registratie in het Centraal Register voor Lastgevingen, dat de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat bijhoudt, eindigt de volmacht zodra u wilsonbekwaam wordt. Registratie is dus geen formaliteit, maar de voorwaarde waardoor de zorgvolmacht blijft werken.

Ook voor een registratie via de griffie geldt een wettelijk vastgelegde kost. Vraag het actuele bedrag na bij de griffie. U kunt de zorgvolmacht wijzigen of herroepen zolang u wilsbekwaam bent. Ook een herroeping of een opzegging door de lasthebber moet via de griffie of de notaris geregistreerd worden.

• Notariële zorgvolmacht: de notaris vraagt de registratie aan.
• Onderhandse zorgvolmacht: u of uw lasthebber legt een voor eensluidend verklaard afschrift neer op de griffie van het vredegerecht van uw verblijfplaats. Een gewone kopie volstaat niet. Een notaris of een bevoegde gemeenteambtenaar moet het afschrift waarmerken.
• De griffier of de notaris laat de volmacht binnen vijftien dagen na het verzoek opnemen in het register.
• Registreren kan alleen zolang u zelf nog wilsbekwaam bent. Wacht dus niet tot het nodig is.

Bronnen: Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek I (art. 488/1 tot 490/2) · notaris.be: De zorgvolmacht (ereloon en kosten 2026) · notaris.be: brochure De zorgvolmacht (pdf)

Wat zet u in een zorgvolmacht?

U bepaalt zelf hoe ruim of hoe beperkt de volmacht is. Deze punten komen in de meeste zorgvolmachten terug.

• Vermogen: dagelijks beheer, zoals rekeningen betalen, huur innen of beleggen, en ingrijpende beslissingen zoals een woning verkopen. Een volmacht in algemene bewoordingen dekt alleen daden van beheer. Om goederen te verkopen of met een hypotheek te bezwaren, is een uitdrukkelijke volmacht nodig (art. 1988 oud BW).
• Persoon: bijvoorbeeld zorgverleners toegang geven tot uw woning, uw rechten als patiënt bewaken of een passend woonzorgcentrum zoeken.
• Meerdere lasthebbers: er is geen maximum. Spreek af wie wat doet, of ze samen of apart handelen en wie het overneemt als iemand afhaakt.
• Startmoment: meteen of pas bij wilsonbekwaamheid. U kunt vastleggen hoe dat moment wordt vastgesteld, bijvoorbeeld met een attest van twee artsen.
• Controle: de lasthebber betrekt u zoveel mogelijk en overlegt minstens één keer per jaar met u en met de personen die u daarvoor aanduidt. Uw geld blijft gescheiden van het zijne en uw rekeningen blijven op uw naam.
• Schenkingen: wilt u dat er later geschonken kan worden, bijvoorbeeld aan uw kinderen, dan moet u dat uitdrukkelijk en in een notariële akte regelen.
• Uw onderneming: aandelen en stemrecht horen bij uw vermogen. Bent u bestuurder van een vennootschap, lees dan ook onze gids over een bestuurder die uitvalt.

Bronnen: Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek I (art. 488/1 tot 490/2) · Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek III (lastgeving, art. 1988 en 2003) · notaris.be: De zorgvolmacht (ereloon en kosten 2026) · notaris.be: brochure De zorgvolmacht (pdf)

Wat gebeurt er zonder zorgvolmacht?

Wordt u wilsonbekwaam zonder geregistreerde zorgvolmacht, dan kan niemand zomaar voor u tekenen, ook uw partner of kinderen niet. Een gewone algemene volmacht eindigt dan in principe. Uw naasten moeten de vrederechter vragen om een gerechtelijke beschermingsmaatregel. De vrederechter stelt een bewindvoerder aan, voor uw goederen, uw persoon of beide, en somt op voor welke handelingen u zelf onbekwaam bent.

U kunt vooraf bij de notaris een verklaring van voorkeur afleggen. Daarin zegt u wie u als bewindvoerder wenst, mocht het ooit zover komen. Dat kan ook in dezelfde akte als uw zorgvolmacht.

Ook mét zorgvolmacht houdt de vrederechter toezicht. Elke belanghebbende kan naar de vrederechter stappen als de lasthebber uw belangen schaadt. De rechter kan de volmacht dan beperken, beëindigen of vervangen door gerechtelijke bescherming (art. 490/2 oud BW).

Bronnen: Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek I (art. 488/1 tot 490/2) · Justel: oud Burgerlijk Wetboek, Boek III (lastgeving, art. 1988 en 2003) · notaris.be: De zorgvolmacht (ereloon en kosten 2026)

Voorbeeld: hoe pakken An en Piet het aan?

Stel: An (68) en Piet (71) zijn gehuwd en hebben twee kinderen, Lotte en Bram. Ze bezitten hun woning en een spaarrekening. Piet krijgt de diagnose van beginnende geheugenproblemen. Ze willen dat de kinderen later de woning kunnen verkopen als ze naar een woonzorgcentrum moeten, en dat de rekeningen betaald blijven.

Ze gaan samen naar de notaris. Omdat de volmacht ook de verkoop van de woning moet toelaten, is een notariële akte verplicht. Ze duiden elkaar aan als lasthebber, met Lotte en Bram als opvolgers. De woning mag alleen verkocht worden als beide kinderen akkoord gaan. Omdat ze met twee lastgevers zijn, is het ereloon 336 euro, plus de kosten, btw en het registratierecht. De notaris laat de volmachten registreren.

Piet is nog helder, dus de notaris kan de akte verlijden. Hadden ze gewacht tot hij wilsonbekwaam was, dan kon hij geen zorgvolmacht meer geven en moest de familie naar de vrederechter. Zo pakt u het zelf aan:

• Maak een lijst van uw bezittingen: rekeningen, vastgoed, aandelen, verzekeringen.
• Kies uw lasthebbers en een opvolger, en vraag of ze de taak willen opnemen.
• Bepaal wat ze mogen, vanaf wanneer en met welke controle.
• Kies onderhands of notarieel. Bij schenkingen of vastgoed is het notarieel.
• Laat de volmacht registreren en bewaar een kopie op een plek die uw lasthebbers kennen.

Bronnen: notaris.be: De zorgvolmacht (ereloon en kosten 2026) · notaris.be: brochure De zorgvolmacht (pdf)

Wanneer schakelt u best hulp in?

Voor een eenvoudige volmacht over dagelijkse betalingen kunt u zelf een onderhands document opstellen en laten registreren via de griffie. Ga naar een notaris zodra er vastgoed, schenkingen, een onderneming, een nieuw samengesteld gezin of spanningen in de familie meespelen. Bij twijfel over iemands wilsbekwaamheid of bij een conflict met een lasthebber is een advocaat de aangewezen persoon.

De Vermogenswijzer geeft u vooraf een eerste overzicht van wat u wilt regelen en welke documenten u nodig hebt. Zo komt u beter voorbereid bij de notaris aan.

Veelgestelde vragen